Stan prawny: 7 września 2026 r.
Dostawcą wody może być nie tylko przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. W określonych sytuacjach będzie nim także podmiot korzystający z własnego ujęcia – na przykład spółka wodna, hotel, szkoła, zakład produkcyjny albo gospodarstwo agroturystyczne. O statusie dostawcy decyduje sposób wykorzystania i udostępniania wody, a nie nazwa ani forma prawna podmiotu.
| Najważniejsze: Jeżeli podmiot dostarcza innym osobom wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, może być dostawcą wody w rozumieniu ustawy. Samo posiadanie studni nie wystarcza. Trzeba sprawdzić odbiorców, przeznaczenie wody, skalę dostaw oraz ustawowe wyłączenia. |
Kogo ustawa nazywa dostawcą wody?
Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków dostawcą wody jest podmiot dostarczający wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Przepis wymienia w szczególności przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne i podmiot prowadzący hurtową sprzedaż wody, ale nie zamyka katalogu dostawców.
Czy podmiot z własnym ujęciem jest dostawcą wody?
Nie zawsze. Własna studnia lub inne indywidualne źródło to dopiero punkt wyjścia. Status dostawcy powstaje wtedy, gdy podmiot faktycznie dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi innym osobom lub do określonych obiektów.
Pojęcie wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi jest szerokie. Obejmuje wodę przeznaczoną do picia, przygotowania żywności oraz innych celów gospodarczych w obiektach publicznych i prywatnych – niezależnie od tego, czy pochodzi z sieci, cysterny, studni czy jest rozlewana do pojemników.
Małe ujęcie: kiedy działa wyłączenie?
Ustawa co do zasady nie znajduje zastosowania do wody z indywidualnego źródła, które dostarcza średnio mniej niż 10 m³ na dobę lub zaopatruje mniej niż 50 osób. Wyłączenie nie działa jednak, gdy:
- dostarczanie wody jest elementem działalności gospodarczej;
- woda trafia do budynku użyteczności publicznej;
- woda trafia do budynku zamieszkania zbiorowego;
- woda jest dostarczana do przedsiębiorstwa spożywczego i jest przeznaczona do spożycia przez ludzi.
Dlatego sam niewielki pobór nie przesądza, że obowiązki nie powstają. Hotel, szkoła albo gospodarstwo agroturystyczne z małą studnią może podlegać przepisom mimo skali poniżej wskazanych progów.
Przykłady podmiotów, które mogą być dostawcami wody
Poniższe przykłady nie tworzą automatycznych kategorii. W każdym przypadku trzeba sprawdzić faktyczny model dostaw.
| Podmiot | Co trzeba sprawdzić |
| Spółka wodna | Czy prowadzi eksploatację urządzeń wodociągowych w celu zaopatrzenia ludności w wodę, czy też realizuje wyłącznie zadania z zakresu melioracji wodnych lub ochrony przeciwpowodziowej? |
| Szkoła, przedszkole, DPS, hotel, pensjonat | Czy korzysta z własnego ujęcia i dostarcza wodę do celów bytowo-spożywczych użytkownikom obiektu. Są to obiekty priorytetowe podlegające szczególnej ocenie ryzyka instalacji wewnętrznych? |
| Zakład produkcyjny lub spożywczy | Czy woda z własnego ujęcia jest udostępniana pracownikom (cele bytowe) lub stosowana w procesie przetwórstwa żywności (jako składnik bądź do higieny urządzeń)? |
| Rolnik lub gospodarstwo agroturystyczne | Czy woda z własnego ujęcia trafia do kranów wykorzystywanych przez ludzi (gości agroturystyki, pracowników), czy służy wyłącznie do pojenia zwierząt lub nawadniania upraw? |
| Wspólnota lub spółdzielnia mieszkaniowa | Czy dostarcza mieszkańcom wodę z własnego ujęcia. Samo utrzymywanie wewnętrznej instalacji i hydroforni podnoszącej ciśnienie wody zakupionej od przedsiębiorstwa wodociągowego nie czyni ze wspólnoty/spółdzielni dostawcy wody? |
| Podmiot rozlewający wodę | Czy wprowadza do obrotu wodę w pojemnikach/butelkach przeznaczoną do spożycia. Przepisy te nie dotyczą naturalnych wód mineralnych i leczniczych, które podlegają odrębnym regulacjom? |
Jak sprawdzić, czy dany podmiot jest dostawcą?
Praktyczna analiza powinna odpowiedzieć na pięć pytań:
- Skąd pochodzi woda – z sieci zewnętrznej czy z własnego ujęcia?
- Komu jest dostarczana – wyłącznie właścicielowi ujęcia czy także innym osobom?
- Do czego służy – do picia, przygotowania żywności lub innych celów gospodarczych?
- Jaka jest skala dostaw – liczba osób i średnia dobowa ilość wody?
- Czy dostawa jest związana z działalnością gospodarczą albo dotyczy obiektu wyłączającego zastosowanie progu?
Dopiero łączna odpowiedź pozwala ocenić status podmiotu. Wpis do wykazu prowadzonego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej może mieć znaczenie praktyczne, ale nie zastępuje analizy definicji ustawowej i rzeczywistego sposobu dostarczania wody.
Dlaczego ustalenie statusu dostawcy jest ważne?
Status dostawcy uruchamia obowiązki dotyczące bezpieczeństwa i jakości wody. Należą do nich m.in. monitoring, współpraca z organami nadzoru sanitarnego oraz – zależnie od konkretnego przypadku – ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia i ocena ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę.
Pierwszy termin na przekazanie oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia i raportu podsumowującego upływa 31 grudnia 2026 r. Szczegółowo wyjaśniam to w artykule: Ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wody – jak przygotować ją krok po kroku.
Podsumowanie
Dostawcą wody może być przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, hurtowy sprzedawca, spółka wodna albo inny podmiot, który dostarcza ludziom wodę z własnego ujęcia. Nie rozstrzyga o tym nazwa podmiotu ani samo posiadanie studni. Kluczowe są odbiorcy, przeznaczenie wody, skala dostaw i ustawowe wyłączenia.
| Wsparcie kancelarii Jeżeli nie jest jasne, czy dany podmiot ma status dostawcy wody i jakie obowiązki z tego wynikają, kancelaria może przeanalizować model zaopatrzenia, dokumentację ujęcia oraz zakres obowiązków dotyczących jakości wody i ocen ryzyka. |
Podstawy prawne i źródła
Ustawa z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne – tekst ujednolicony
Ustawa z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej – tekst ujednolicony