Stan prawny: 4 września 2026 r.
Najważniejsze: Samo posiadanie Planu Bezpieczeństwa Wody nie oznacza jeszcze wykonania obowiązku z art. 4f ustawy. Do właściwego dyrektora RZGW Wód Polskich oraz właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej przekazuje się ocenę ryzyka wraz z raportem podsumowującym, a nie PBW.
Nie oznacza to jednak, że wcześniej przygotowany Plan Bezpieczeństwa Wody jest bezużyteczny. Może zawierać dane, analizy i informacje, które da się wykorzystać przy przygotowaniu wymaganej dokumentacji.
Masz już PBW albo rozważasz jego zakup? Najpierw sprawdź, czy jego zakres odpowiada wymaganiom art. 4f u.z.z.w. i czego ewentualnie brakuje.
1. PBW i ocena ryzyka mają wspólny punkt wyjścia
Plany Bezpieczeństwa Wody opierają się na podejściu do bezpieczeństwa wody bazującym na ryzyku. Obejmują identyfikację zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych, ocenę ryzyka oraz określanie środków służących jego ograniczeniu.
Podobną logikę przyjmuje dyrektywa (UE) 2020/2184. Podejście oparte na ryzyku obejmuje cały łańcuch zaopatrzenia w wodę. Przy czym dyrektywa rozróżnia m.in. ocenę ryzyka w obszarach zasilania dla punktów poboru oraz ocenę ryzyka w systemie zaopatrzenia.
Dlatego zakres istniejących PBW może być różny. Niektóre zawierają szczegółowe informacje dotyczące obszaru zasilania ujęcia, inne koncentrują się przede wszystkim na ujęciu, uzdatnianiu i dystrybucji wody.
2. Co z PBW może przydać się przy ocenie z art. 4f u.z.z.w.?
- charakterystyka ujęć i obszaru ich zasilania;
- informacje o użytkowaniu terenu i źródłach potencjalnych zanieczyszczeń;
- dane dotyczące jakości wody surowej i monitoringu;
- ocena ryzyka dla jakości wody;
- identyfikacja zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych;
- informacje o stosowanych środkach bezpieczeństwa.
Takich materiałów nie trzeba automatycznie opracowywać ponownie. Trzeba natomiast sprawdzić, czy są aktualne i czy odpowiadają zakresowi informacji wymaganych obecnie przez art. 4f ustawy.
3. Czy Plan Bezpieczeństwa Wody wystarczy do wykonania obowiązku z art. 4f u.z.z.w. ?
Ustawa nie przewiduje przekazania organom Planu Bezpieczeństwa Wody.
Dostawca wody dokonuje oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia, a z dokonanej oceny sporządza raport podsumowujący zawierający elementy określone w art. 4f ust. 2 u.z.z.w.
Następnie ocena ryzyka wraz z raportem podsumowującym jest przekazywana właściwemu dyrektorowi regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz właściwemu organowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Dla pierwszej oceny termin ten upływa 31 grudnia 2026 r.
Dlatego nawet rozbudowany PBW powinien zostać zweryfikowany przed wykorzystaniem go do wykonania nowego obowiązku.
4. Masz PBW? Zacznij od sprawdzenia, czego w nim brakuje
Zamiast przygotowywać wszystkie materiały od początku, warto najpierw przeprowadzić audyt istniejącej dokumentacji.
PBW → sprawdzenie zakresu i aktualności → porównanie z art. 4f u.z.z.w. → wskazanie brakujących danych → uzupełnienie oceny ryzyka → przygotowanie raportu podsumowującego.
W jednym przedsiębiorstwie istniejący PBW może zawierać znaczną część potrzebnych informacji. W innym może dotyczyć przede wszystkim systemu zaopatrzenia i tylko w niewielkim zakresie obejmować obszar zasilania ujęcia.
Dlatego nie należy pytać wyłącznie: „czy mamy PBW?”, ale przede wszystkim: „co znajduje się w naszym PBW i czego jeszcze potrzebujemy, aby prawidłowo wykonać obowiązek z art. 4f u.z.z.w.?”
5. Najczęstsze pytania – Plan Bezpieczeństwa Wody a ocena ryzyka
Nie. Samo posiadanie PBW nie oznacza wykonania obowiązku z art. 4f ustawy. Dlatego trzeba sprawdzić zakres dokumentu i aktualność danych. Następnie warto porównać je z obecnymi wymaganiami prawnymi.
Tak. PBW może zawierać dane potrzebne do przygotowania oceny ryzyka. Mogą to być informacje o ujęciu, jakości wody, zagrożeniach lub źródłach zanieczyszczeń. Jeżeli są aktualne, nie trzeba przygotowywać ich ponownie.
Nie zawsze. Najpierw warto sprawdzić, jakie materiały są już dostępne. Następnie można ustalić, czego brakuje. Dzięki temu prace można ograniczyć do elementów, które rzeczywiście wymagają uzupełnienia.
Tak. To właśnie te materiały mogą być punktem wyjścia. Jednak trzeba sprawdzić, czy odpowiadają wymaganiom aktualnych przepisów. Część danych może też wymagać aktualizacji.
Nie oznacza to, że cały dokument jest bezużyteczny. Najpierw warto wskazać elementy, które nadal można wykorzystać. Następnie można określić braki i zakres potrzebnych uzupełnień.
Tak. Weryfikacja może obejmować zakres i kompletność dokumentacji. Można również sprawdzić jej zgodność z wymaganiami ustawy. Dzięki temu przed przekazaniem dokumentów można wychwycić elementy wymagające poprawy.
Prawnik może wesprzeć dostawcę w formalno-prawnej części procesu. Pomoc może obejmować ustalenie zakresu obowiązku, interpretację przepisów, weryfikację wymaganej dokumentacji oraz sprawdzenie jej kompletności przed przekazaniem właściwym organom.
6. Jak mogę pomóc?
Jeżeli masz już dokumentację ujęcia, wyniki badań, mapy, dane techniczne albo wcześniej przygotowany Plan Bezpieczeństwa Wody, nie musisz zaczynać od zera.
Mogę pomóc w szczególności w:
- ustaleniu, jaki zakres obowiązków wynika z aktualnych przepisów,
- analizie posiadanej dokumentacji,
- wskazaniu informacji i dokumentów, których brakuje,
- uporządkowaniu materiałów na potrzeby oceny ryzyka,
- przygotowaniu struktury dokumentacji,
- weryfikacji gotowej oceny ryzyka i raportu,
- wskazaniu elementów wymagających poprawy lub uzupełnienia.
Moje wsparcie koncentruje się na formalno-prawnej stronie procesu: ustaleniu wymagań wynikających z przepisów, uporządkowaniu dokumentacji oraz weryfikacji jej kompletności i zgodności z obowiązującymi regulacjami.
7. Podsumowanie
Posiadanie Planu Bezpieczeństwa Wody może istotnie ułatwić przygotowanie oceny ryzyka w obszarze zasilania, ale nie przesądza jeszcze o wykonaniu obowiązku wynikającego z art. 4f u.z.z.w.
Pierwszym krokiem powinno być ustalenie, jaki zakres obejmuje istniejący PBW, czy zawarte w nim dane i analizy są nadal aktualne oraz które z nich odpowiadają wymaganiom obecnych przepisów. Dopiero takie porównanie pozwala określić, co można wykorzystać, co wymaga aktualizacji, a czego w dokumentacji brakuje.
Do właściwego dyrektora RZGW Wód Polskich oraz właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej przekazuje się ocenę ryzyka wraz z raportem podsumowującym, a nie sam Plan Bezpieczeństwa Wody.
Jeżeli posiadasz PBW lub wcześniejszą dokumentację dotyczącą ujęcia, wsparcie może obejmować jej weryfikację pod kątem art. 4f, wskazanie brakujących elementów, pomoc przy uzupełnieniu oceny albo sprawdzenie gotowej oceny i raportu przed ich przekazaniem właściwym organom.
Jeżeli chcesz ustalić, czy posiadane materiały są wystarczające albo co należy uzupełnić, możesz umówić konsultację i przesłać dokumentację do wstępnej analizy.
8. Podstawy prawne i źródła
Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 605), w szczególności przepisy wprowadzające art. 4e–4g u.z.z.w. oraz przepisy przejściowe